.... naslovna

.... psi

.... mačke

.... ptice

.... male životinje

.... galerija

.... forum

.... prezentacije

.... oglasi

Meri Enings - sakupljačica fosila


Mary Annings - posthumni portret slikara B. J. Donne-a iz Rođena 1799. godine u malom mestu Lyme Regis na severnoj oblasti Engleske, u jako siromašnoj porodici od najmanje devetoro dece od koje su zrelo doba doživeli samo njen brat Džozef (Joseph) i ona. Otac Ričard (Richard) umire rano, 1810. godine, ali za života ipak uspeva da prenese svoje veštine u pronalaženju fosila na svoju ženu i decu.

Porodica Anning nakon njegove smrti nastavlja da živi u siromaštvu i anonimnosti sve do 1820, godine kada ih upoznaje pasionirani kolekcionar fosila general pukovnik Tomas Birč (Thomas Birch). Kako je smatrao da ne zaslužuju da žive u takvom siromaštvu obzirom da su zaslužni za praktično najveća otkrića fosila do tada u Engleskoj, ali i celom svetu, on 15. maja 1820. organizuje trodnevnu aukciju na kojoj prodaje svoju kolekciju kako bi pomogao porodici Anning.



Sve do tog vremena (1820.) poslovni deo organizacije prikupljanja, klasifikacije, slaganja i prodaje fosila vodila je majka Meri, dok je ćerka Meri već tada bila poznata kao “oko sokolovo” za pronalaženje fosila i polako preuzimala celokupan posao od majke. U tom periodu, stariji brat Džozef koji je sa majkom i sestrom do tada sakupljao fosile pronalazi sebe u drugoj delatnosti i prestaje da se bavi fosilima.

GLava ihtiosaurusa  - crtež
                           crtež glave Ihtiosaurusa kog je otkrio Džozef Ening (Joseph Anning)

Meri Ening je kompletirala sve delove prvog primerka fosila Ihtiosaurusa (slika gore) čije je ostatke otkrio njen brat između 1809. i 1811. godine dok je Meri imala između 10 i 12 godina. Veština i posvećenost koju su posedovali svi članovi porodice Ening omogućavala im je da obezbede sebi egzistenciju i nakon očeve smrti, pošto su fosili bili veoma traženi, kako od strane naučne zajednice tako i od pasioniranih kolekcionara fosila i egzotičnih eksponata iz redova evropske aristokratije.

Pored prvog i još nekoliko takođe jako dobro očuvanih fosila ihtiosaurusa, najvažnije njeno otkriće bio je prvi pleziosaurus (slika dole) 1823. godine. Francuski biolog, Žorž Kuvije (Georges Cuvier) sumnjao je u verodostojnost ovog otkrića kada je prvi put gledao detaljne crteže napravljene prema otkrivenom fosilu, ali kada se svojim očima kasnije uverio da je u pitanju originalno otkriće, Meri Ening je od naučnih krugova konačno dobila priznanje kao lovac na fosile.

                  Plesiosaurus

1826. godine Meri kupuje kuću sa izlogom ka ulici i otvara neku vrstu specijalizovane prodavnice, pod imenom Prodavnica Fosila Ening (Anning's Fossil Depot) koju 1844. posećuje veliki kolekcionar fosila, Kralj Avgust od Saksonije (Frederick Augustus II of Saxony) i kupuje fosil, skelet ihtiosaurusa. Kraljev pomocnik je u svojim beleškama zapisao da je kućica sa izlogom obuhvatala dve nevelike prostorije u kojima se nalazio pregršt primeraka fosila sa obale, i među njima veliko tamno parče opeke sa savršenim ihtiosaurusom dugim skoro 2m koji su platili, po sopstvenom priznanju više nego povoljnih, 15 funti sterlinga.   

Jedan od zanimljivih otkrića je bila i sipa u čijem se fosilu očuvala i boja koju ova životinja izbacuje kako bi zbunila prirodne neprijatelje. Elizabeth Philpot, bogata kolekcionarka i Merina prijateljica je čak tu boju upotrebljavala na ilustracijama!

Prvi fosil vrste pterosaurusa Dimorphodon macronyx-a, neobičnog krilatog bića sa velikom glavom je takođe otkrila Meri.
 Dimorphodon macronyx
                                                                 Dimorphodon macronyx

I neki drugi poznati i plemeniti ljudi tog vremena su pokušavali da izvuku Meri iz anonimnosti, a jedan od njih - Henry De la Beche, geolog i naivni slikar, naslikao je danas čuvenu sliku “Praistorijski Dorset” (Duria Antiquior), umetničko viđenje morskih bića iz starih vremena, koju su sačinjavala stvorenja čije je fosile Meri pronašla. Postoje i nepotvrđene informacije da su Henry i Meri bili u romantičnoj vezi ali nije isključeno da su one bile posledica činjenice da je on bio jedan od retkih njenih savremenika (čak i među njenim prijateljima) koji su priznavali nesumnjivo veliki naučni značaj onoga što je radila Meri Ening.

 Duria antiquoir - praistorijski Dorset, slikara Henry De la Beche-a iz 1830. godine
                 Duria antiquoir - praistorijski Dorset, slikara Henry De la Beche-a iz 1830. godine

Sakupljanje fosila na obali na kojoj su se susretali jaki talasi i kamenite litice bio je opasan posao i Meri umalo nije izgubila život 1833. godine kada je došlo do naglog odrona koji je ubio njenog terijera Treja (Tray). Sakupljanje fosilnih ostataka je bilo najuspešnije tokom zimskih meseci upravo kada bi česti odroni otkrivali nove fosile ali bi fosilni ostaci morali biti brzo sakupljani kako se ne bi nepovratno izgubili u talasima.

Uprkos ovolikoj posvećenost, rizikovanju života i nesumnjivo velikom znanju, većina njenih otkrića je završila u muzejima i privatnim kolekcijama bez podataka o tome ko ih je i kako pronašao. Godine su prolazile a naučna javnost i istoričari su polako zaboravljali na Meri Ening, ponajviše zbog toga što nikada nije postojalo dovoljno ozbiljnih zapisa o njenim veštinama i načinu rada. Fosili svake nove vrste bi dobijali imena po onima koji bi ih otkrili ili, kako je tada bila česta pojava, po svojim bogatim kupcima - kolekcionarima. Nažalost, usled nedostatka volje naučnih krugova i muzeja da je priznaju kao naučnog radnika, tek se 1840. godine prvi put dogodilo da fosil bude nazvanu njenu čast - Acrodus anningiae - vrste praistorijskih riba.

Nadgrobni spomenik Mary AnningPotcenjivanju i zanemarivanju Meri Ening su doprineli njen pol i društveni status pa su tako mnogi naučnici odbijali da poveruju da siromašna, neobrazovana i siromašna žena može posedovati znanja i veštine koje su bile neophodne za takva otkrića. U takvom naglašeno patrijarhalnom sistemu, društvene okolnosti joj nisu omogućavale da postane članica Geološkog društva Londona.


Kada je 1846. godine utvrđeno da boluje od raka dojke, Geološko društvo Londona je među svojim članovima prikupljalo priloge kako bi joj pomogli u troškovima lečenja. Svoj život u siromaštvu i neprestanoj borbi, bez pravog priznanja za svoj doprinos nauci Eni je završila prerano, u svojoj 48. godini. Posthumno su joj za odata mnoga priznanja, neka odmah a neka dosta kasnije.


“Lyme Regis - Zemlja fosila”
Lyme Regis - zemlja fosilaLyme Regis u Velikoj Britaniji (svetlozeleno podrčje na mapi desno) je bilo, a i sada je plodno tlo za pronalaženje fosilnih ostataka živih organizama iz perioda pre 200 miliona godina. U to doba ova oblast se nalazila na ekvatoru i bila je na dnu tropskog okeana (nakon toga je pomeranjem kopnenih masa došla do sadašnje pozicije na Planeti). Uginule praistorijske morske životinje bi padale na muljevito dno i u njemu ostajale očuvane. Lyme Regis danas obuhvata tanku traku obale koju ograničavaju strme kamene litice i na kojoj se i danas često otkrivaju novi fosili.


Rad Meri Ening je dao najveći doprinos nauci u smislu dokaza istrebljenja kao jednog od faktora koji opovrgava teoriju božje kreacije sveta koja je u to doba još uvek bila snažna kao ideja čak i među obrazovanima i naučnicima. Mogućnost da se desilo istrebljenje bi ukazivalo da je onda Bog napravio nesavršena bića, a postojanje fosila tako neobičnih stvorenja koja nikad do tada nisu viđena na svetu je zadala jak udarac ideji kreacionizma.

Takođe, postojanje fosila ihtiosaurusa, pleziosaurusa i pterosaurusa koje je pronašla Meri Ening, kao i pronalasci fosila dinosaurusa koje su pronašli neki drugi načnici, doveli su do rađanja nove ideje o postojanju istorijskog perioda u kome su dominantne životinje bili upravo reptili a ne sisari. 1820. godine dolazi do stvaranja novog pravca geoistorijske analize u okviru geologije, nove grane nauke koja je pokušavala da preko pronađenih fosila objasni istoriju naše Planete, rekonstruiše živa bića tog perioda i uslove života koji su vladali. Ova grana nauke je kasnije dobila ime paleontologija.

Kraljevsko društvo (Royal society) u martu 2010. godine uvrstilo je Meri Ening u 10 žena Britanije koje su dale najveći doprinos u istoriji razvoja nauke.



Korisni linkovi:
Audio slide show (na egleskom) http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-11590505
Muzej Lyme Regis http://www.lymeregismuseum.co.uk/

Komentari/pitanja

.... divljina

   
  Maya di Altobello
  Shadow of Aire
.Lionheart
[erdel terijer]
  Express Man Rezlark
 [patuljasti šnaucer]
  Big Band Rezlark
 [patuljasti šnaucer]
  Ivory Iv from Lipar Land [doberman]
 
   

2003-2010 © Životinjsko carstvo