Rod McGuirk, Associated Press

22. maj 2009.

Tasmanijski đavo, prgavi torbar veličine lisice koji je postao poznat zahvaljujući crtanom junaku Tazu iz družine Looney Tunes, dobio je u Australiji status ugrožene vrste u petak usled zaraznog oblika kancera koji je zbrisao većinu populacije ove životinje u prirodi.

Promena statusa sa "ranjiva vrsta" na "ugrozena vrsta" po australijskim zakonima o prirodnoj sredini znači da će najkrupniji svetski torbar predator dobiti daleko veću zaštitu u ostrvskoj državi Tasmaniji, navodi se u saopštenju za javnost australijskog ministra za životnu okolinu Petera Garretta.

Tasmanijski đavoli ne postoje u prirodi van Tasmanije, iako zoološki vrtovi na australijskom kontinentu uparuju životinje u zatočenistvu kao strategiju za sprečavanje totalnog istrebljenja ove životinjske vrste.

Njihova populacija je opala za 70 procenata od kako je zabeležen prvi slučaj facijalnog kancera 1996. godine. Oboljenje izazivaju ujedi po licu koje ove životinje nanose jedne drugima u toku njihovog prilično bizarnog čina parenja ili u prepirci oko hrane.

slika levo: facijalni tumor

Ujedi izazivaju groteskne facijalne tumore koji na kraju onemogućavaju životinji da normalno uzima hranu, što dovodi do umiranja od gladi u roku od nekoliko meseci.

"Odlučni potezi su povučeni kako bi se otkrilo što više o ovoj bolesti i kako bi se sprečilo njeno dalje širenje," kaze Garrett. Vlada je do sada vec izdvojila 7.8 miliona dolara za narednih 5 godina u cilju ispitivanja ove bolesti i finansiranje programa parenja ovih zivotinja u zarobljeništvu, mada naučnici kažu da to i dalje nije dovoljno.

Hamish McCallum, viši naučni saradnik u vladinom programu spasavanja tasmanijskog đavola, kaže kako je najvažnija stvar sa promenom statusa i stavljanjem na spisak ugroženih vrsta to što je sada došlo do zvaničnog priznavanja da postoji realna opasnost po opstanak ove vrste.

"Nadam se da će ovo dovesti do toga da dobrotvori ili veliki investitori pomisle `Hej, pa ovo je zaista ozbiljna stvar!` i da će snažno finansijski pomoći." kaze McCallum.

"Pretpostavljam da je moj optimizam donekle opao, ali se i dalje nadam da će različiti uglovi iz kojih sagledavamo stvari dovesti do uspeha i da nećemo izgubiti populaciju ovih životinja u prirodi." dodaje on.

Warner Bros., kompanija koja je vlasnik crtanog junaka Taz-a, i osnivač CNN-a Ted Turner, koji je takođe i osnivao poznati TV kanal Cartoon Network, finansiraju fond za borbu protiv ove bolesti.

McCallum se plaši da tasmanijski đavoli mogu u potpunosti nestati iz divljine u narednih 20 godina. On procenjuje da ih sada ima samo oko 10,000, dok kancer nastavlja da se širi na zapad i jug kroz Tasmaniju.

Od kada je ova bolest otkrivena, naučnici neprekidno rade na spašavanju ovih jedinstvenih životinja, poznatih po snažnim čeljustima i režanju od koga se ledi krv u žilama.

 

Opšti podaci:
Tasmanijski đavo - Sarcophilus harrisii
Jedinstven po više osobina, ovaj omanji torbar dobio je svoje ime - Đavo - od evropskih kolonizatora zbog svog agresivnog temperamenta, tamne dlake i jezivog režanja.
Zdepastog je tela i široke snažne glave. Odrasli mužjacu dostižu težinu od 12kg i oko 30cm u visini ramena.
Prema pronađenim fosilima, đavoli su živeli ne samo na ostrvu Tasmanija već i na kontinentalnom delu Australije odakle su ih pre oko 400 godina istrebili dingo psi ali i njihova sopstvena slabašna sposobnost za podizanje dovoljnog broja potomaka.
Iako danas predstavljaju ikonu Tasmanije u ranim danima kolonizacije proglašeni su za štetočine i nemilosrdno i sistematski ubijani skoro do istrebljenja sve do 1941. kada je zvanično zabranjen njihov lov.
Od kako je na Tasmaniji 1996. identifikovana bolest DFTD [Devil Facial Tumor Desease], došlo je do drastičnog opadanja njihove brojnosti od čak 70%!
Period parenja je obično mart mesec. Trudnoća traje 21 dan nakon čega na svet najčešće dolaze 3-4 mladunca. Iako majka u torbi ima 4 sise, retki su slučajevi da prežive sva četiri mladunca.
Mladi ne napuštaju torbu prva 4 meseca a prestaju da sisaju sa oko 5-6 meseci starosti. Do kraja decembra iste godine najćešće napuštaju porodicu.
Prosečan vek tasmanijskih đavola je 7-8 godina.
Njihova ishrana se sastoji od mesa sitnih životinja, reptila, ptica i insekata koje love. Nije im strano ni lešinarenje.
Noćne su životinje [aktivan život vode posle mraka] dok su dan uglavnom provode skriveni u svojim jazbinama i žbunju.
Kada su uzbuđeni ispuštaju neugodan miris.